PODE
,
Syr
EDWARD JULIAN
(
1902
-
1968
),
cyfrifydd a diwydiannwr
;
g.
26 Meh. 1902
yn
Sheffield
, mab
Edward
a
Lilla
(g.
Telfer
)
Pode
. Addysgwyd ef ym
Mount House
, ger
Plymouth
, ac yn
H.M.S. Conway
ac
ymunodd â'r llynges
adeg
Rhyfel Byd I
. Yn
1926
cychwynnodd ar ei waith oes mewn diwydiant yng
Nghymru
pan ymunodd â chwmni
Guest, Keen a Nettlefolds, Cyf.
yn
Nowlais
fel
cyfrifydd rhanbarthol
. Pan unwyd
GKN
a chwmni
Baldwins Cyf.
yn
1930
daeth yn
ysgrifennydd
y cwmni newydd a'i ddyrchafu nes dod yn
gyfarwyddwr trefniadol
yn
1945
. Er ei fod yn erbyn gwladoli'r diwydiant dur, darbwyllwyd ef yn
1947
i fod yn
gyfarwyddwr
Cwmni Dur Cymru
, ac yn
gadeirydd
,
1962-67
. O dan ei ddwylo daeth yn gwmni dur mwyaf
Ewrob
, a'r cynnyrch yn cynyddu o hanner miliwn tunnell o ddur y flwyddyn i dair miliwn. Bu'n
aelod o'r pwyllgor gwaith
ac yn
llywydd
(
1962-64
)
Ffederasiwn Haearn a Dur Prydain
, ac yn
is-lywydd
y
Sefydliad Haearn a Dur
.
Cymerai ddiddordeb mawr mewn arbed tanwydd
ac ysgrifennodd erthygl ar effeithlonrwydd tanwydd mewn diwydiant yn
Industrial Wales
,
Meh. 1952
, gan ddod yn
gyfarwyddwr
, ac yna'n
gadeirydd
(
1965
),
Gwasanaeth Effeithlonrwydd Diwydiannol Cenedlaethol
. Cymerai ddiddordeb mewn llawer maes heblaw'r gwaith dur, a bu'n
gadeirydd
Corfforaeth Datblygu Cymru
(
1958
) a
chwmni Doc Sych Tywysog Cymru
,
Abertawe
, ac yn
gyfarwyddwr
Banc Lloyd
, ac enwi dim ond ychydig. Cafodd gymrodoriaethau perthynol i'w broffesiwn a
diploma er anrhydedd
. Cydnabuwyd ei gyfraniad i fywyd cyhoeddus pan wnaed ef yn
siryf Morgannwg
yn
1948
ac yn
ynad heddwch
yn
1951
. Cafodd
ryddfreiniaeth
Port Talbot
yn
1957
am effaith ei lwyddiant yn y gwaith dur ar ffyniant yr ardal. Urddwyd ef yn
farchog
ddydd Calan 1959
. Ei allu i fynd yn union at graidd unrhyw fater, ei barodrwydd i wneud penderfyniad cadarn ar fyr rybudd, a'i ddawn i gael y gorau o'r rhai a weithiai oddi tano oedd y rhinweddau a gyfrannodd at ei lwyddiant nodedig. Un o'i ddiddordebau oedd
ffermio
ac yr oedd mor boblogaidd ymhlith ffermwyr
Tresimwn
ag ydoedd yn nhref
Port Talbot
.
Pr. yn
1930
â
Jean
Finlay
merch
F.
Finlayson
,
Gwynfa
,
Caswell
,
Abertawe
, a bu iddynt ddau o blant. Bu f. yn ei gartref,
The Great House
,
Tresimwn, Morg.
,
11 Meh. 1968
, a chladdwyd ef ym mynwent y plwyf.
Llyfryddiaeth:
-
Who was who?
;
-
The Western Mail
,
7 ac 8 Mawrth 1957
,
13 Meh. 1968
;
-
The Times
,
13 ac 18 Meh. 1968
;
-
gwybodaeth gan ei fab
John Pode
.
Awdur:
Evan David Jones, F.S.A., (1903-87), Aberystwyth.
