Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



LLEWELLYN , Syr DAVID RICHARD ( 1879 - 1940 ), BARWNIG, perchennog glofeydd ;

g. 9 Maw. 1879 yn Aberdâr, Morg. , yn fab hynaf Rees ac Elizabeth (g. Llewellyn ) Llewellyn , Bwllfa House , yntau'n rheolwr cyffredinol y Bwllfa & Merthyr Dare Collieries , swydd a ddaliwyd gan ei fab, William Morgan Llewellyn , ar ei ôl. Addysgwyd D. R. Llewellyn yn Aberdâr a Choleg Llanymddyfri cyn dilyn cwrs mewn peirianneg mwyngloddio yng Ngholeg y Brifysgol , Caerdydd ( 1901-03 ). Aeth i T.U.A. am 2 fl. i ennill rhagor o brofiad a phan ddychwelodd yn 1905 dechreuodd brynu a pherchnogi glofeydd lleol , ac yna ar raddfa eangach yn ne Cymru , gan arloesi yn nefnydd y peiriannau torri newydd a welsai yn America . Yn 1916 , yn gadeirydd cwmni glo Gwauncaegurwen , daeth i gyswllt â Henry Seymour Berry , Arglwydd Buckland (gw. uchod o dan BERRY , TEULU ) a'r Cambrian Combine , a thrwy hyn bu ganddo ran yn natblygiad maes y glo caled . Daeth yn gyfarwyddwr lliaws o ymgymeriadau yn y fasnach lo , yn arbennig Vale of Neath , Amalgamated Anthracite Collieries , Guest, Keen & Nettlefolds ac yn gadeirydd Welsh Associated Collieries ac yn ddiweddarach yn is-gadeirydd y cwmni unedig Powell Duffryn Associated Collieries (dan gadeiryddiaeth Edmund Hann ). Erbyn tuag 1920 gellid honni ei fod yn dal neu'n rheoli tua 1/7 o faes glo de Cymru . Chwaraeodd ran bwysig yn natblygiad dulliau rheoli'r diwydiant glo ac yn nhwf cwmnïau unedig . Yr oedd yn ffigur dylanwadol yn y Coalowners Association rhanbarthol (yn arbennig tuag 1925-30 ), a chydnabyddid ef yn arweinydd cymedrol ei safbwynt. Trôi ef a'i frawd William Morgan Llewellyn ymhlith eu gweithwyr a chadwyd y cyswllt personol a lleol.

Tra oedd ei gartref yn Aberdâr ( Goytre , Llewellyn St. , yna Fairfield House ) yr oedd yn weithgar ar y Cyngor Tref ( cadeirydd 1920 ), yn Uwch Gwnstabl Cantref Meisgyn , ac yn Rhyddfrydwr ac Undodwr amlwg ( Hen-dŷ-cwrdd , Aberdâr ). Bu'n drysorydd Coleg y Brifysgol , Caerdydd , 1922 , ac yn llywydd y coleg 1924 . Dyfarnwyd barwnigaeth iddo yn 1922 , ac LL.D. er anrh. Prifysgol Cymru yn 1929 . Symudodd i fyw i The Court , Sain Ffagan . Ei brif hobïau oedd hela (bu ef a'i frawd yn feistri helfa'r Bwllfa ) a cheffylau. Pr. Magdalene (merch Henry Harries , ‘ Afonwy ’, gweinidog (B) , Treherbert ) 1905 a bu iddynt 4 mab a 4 merch. (Wedi m. eu mab hynaf, Rhys , 1978 etifeddwyd y farwinigaeth gan yr ail fab, Henry (Harry) Morton a ddaeth i fri ym myd marchogaeth ceffylau .) Bu f. yn nhŷ ei frawd, Tynewydd , Hirwaun, Morg. , 15 Rhag. 1940 .

Ffynonellau:

  • Dictionary of Business Biography (London, 1986) ;
  • Who's who in Wales ( 1921 ), lle y rhestrir ei gwmnïau;
  • The Times , 16 Rhag. 1940 ;
  • Aberdare Leader , 21 Rhag. 1940 , 1 a 6.

Awdur:

Dr Brynley Francis Roberts, Aberystwyth

Blwyddyn Cyhoeddi: 1997