Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



MORGAN , WILLIAM ( 1750 - 1833 ; Bywg. , 618)

G. ef 26 Mai 1750 . Bu'n brentis gyda dau apothecari yn Llundain a hefyd yn fyfyriwr yn Ysbyty St Thomas . Yn 1772 , dychwelodd i Ben-y-bont i gymryd practis ei dad ar ôl iddo farw. Yn 1773 aeth i Lundain ac mae'n bosibl ei fod wedi cadw ysgol am gyfnod. Penodwyd ef i'r Equitable ar 17 Ebrill 1774 .

Prisiodd yr Equitable yn 1775 , y tro cyntaf erioed i swyddfa gael ei phrisio, a'r Equitable yn 1800 , yng nghyfnod Morgan , oedd y swyddfa gyntaf erioed i ychwanegu bonws at yr arian a delir allan ar bolisi. Heblaw ei waith gyda'r Equitable bu'n cynghori swyddfa'r Scottish Widows adeg ei sefydlu. Yn ôl pob tebyg, ef oedd y cyntaf i gynhyrchu pelydrau X pan basiodd drydan trwy diwb gydag ychydig iawn o awyr ynddo.

Bu ei fab Arthur yn actiwari yn Equitable o 1830 hyd 1870 , ac yn Gymrawd o'r Gymdeithas Frenhinol . Bu mab arall, William a fu farw yn ifanc, yn actiwari cynorthwyol am gyfnod byr a bu ŵyr iddo, William , yn actiwari cynorthwyol o 1870 hyd 1892 .

Ffynonellau:

  • Peter H. Thomas , The Glamorgan Historian ( 1963 ), 89;
  • Maurice Edward Ogborn , Equitable Assurances, The story of life assurance in the experience of the Equitable Life Assurance Society, 1762-1962 , Llundain, 1962 ( 1962 );
  • Syr Herbert Maxwell , Annals of the Scottish Widows Fund Life Assurance Society during One Hundred Years, 1815-1914 , Caeredin, 1914 1815-1914 ( 1914 ), 34;
  • William Morgan , Philosophical Transactions of the Royal Society (abridged), 15 ( 1781-1785 ), 699;
  • J. G. Anderson , The birth-place and genesis of Life Assurance, and other essays , Llundain, 1940 ( 1940 ), 43;
  • [a gw. hefyd The Insurance Cyclopaedia being a Dictionary of terms used in connexion with the theory and practice of insurance… ( 1973 ) ii, 630].

Awdur:

Dr Llewelyn Gwyn Chambers, Bangor

Atodiadau a chywiriadau:

MORGAN , WILLIAM ( 1750 - 1833 ), ystadegydd ;

g. ym Mehefin 1750 ym Mhenybont-ar-Ogwr , yn fab hynaf i William Morgan ( meddyg ) a'i wraig Sarah Price , chwaer yr athronydd Richard Price [q.v.] — mab arall oedd George Cadogan Morgan [q.v.] . Prentisiwyd ef yn apothecari yn Llundain ; ond yn 1772 cafodd Richard Price le iddo yn swyddfa'r ‘ Equitable Assurance Society ’; dringodd yn gyflym yn honno, ac o 1775 hyd ei ymddeoliad yn 1830 , ef oedd ei phrif ystadegydd (‘ chief actuary ’). Yr oedd hefyd, fel ei ewythr, yn Radical cryf, a chyfarfyddai'r prif Radicaliaid , megis Horne Tooke a Tom Paine a Francis Burdett , yn ei dŷ ar Stamford Hill , lle y bu ef f. 4 Mai 1833 ; claddwyd yn Hornsey . Ystyrir Morgan yn un o arloeswyr pennaf yswiriant bywydau ar linellau gwyddonol ; cyhoeddodd dablau mathemategol ac ysgrifau pwysig ar egwyddorion yswirio , ac ar ei dablau ef y seiliodd Cymro arall, Griffith Davies [q.v.] , ei dablau yntau. Derbyniodd Morgan fedal aur y ‘ Royal Society ’ yn 1783 , ac etholwyd ef yn F.R.S. Fel ei ewythr eto, anghymeradwyai'n gryf y polisi o chwyddo'r ddyled wladol, a chyhoeddodd chwech o bapurau ar y mater hwnnw. Ef a olygodd weithiau Richard Price , gyda chofiant.

Ffynonellau:

  • Caroline E. Williams , A Welsh family from the beginning of the 18th century , Llundain, 1885 ;
  • D. Lleufer Thomas yn y Oxford Dictionary of National Biography

Awdur:

Yr Athro Emeritus Robert Thomas Jenkins, C.B.E., D.Litt., Ll.D., F.S.A., (1881-1969), Bangor

Blwyddyn Cyhoeddi: 1997