Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



MOSES-EVANS , DAVID LEWIS ( 1822 - 1893 ; Bywg. , 632).

Adnabyddid ef ar lafar ym Mrynaman fel Dafydd Moses , ond tuag 1860 , wedi ymchwil i hanes ei deulu ychwanegodd y cyfenw Evans , a'r cyfenw hwnnw a ddefnyddiai'r pump neu'r chwech ieuengaf o'i naw plentyn a gyrhaeddodd oedran teg, 4 mab a 5 merch. Mary , ei ferch, oedd llysfam J. Lloyd Thomas , a fu'n brifathro ysgol ramadeg Llanfyllin , a mam Dafydd Arafnah Thomas , gweinidog . Gw. erthygl T. J. Morgan ar Feirdd Eisteddfodol Cwmaman a Chwmtawe yn J.W.B.S. , 9, tt. 162-85, am ei gyfraniad fel hyfforddwr beirdd y gymdogaeth, a thystiolaethau Watcyn Wyn a Gwydderig yn yr un erthygl. [Gw. hefyd Huw Walters , Canu'r Pwll a'r Pulpud , tt. 94-103 yn arbennig]. I T. Moy Evans , un o'i feibion a fu'n brifathro Ysgol Coleg Dewi Sant yn Llanbedr cyn mynd yn gyfreithiwr yn Rhydaman , yr ewyllysiodd Gwydderig ( Richard Williams , 1842 - 1917 , Bywg. , 1002) ei lawysgrifau. Bu mab arall John M(oy) Evans yn gyfreithiwr amlwg yn Abertawe , yn aelod o gyngor y dref ac yn gadeirydd Pwyllgor y llyfrgell a'r Royal Institution yno. Bu ef yn llywydd Cymanfa Undodaidd Deheudir Cymru . Golygodd gyfrol o storïau Hirnos Gaeaf a chyfresi yn y Cambrian Daily Leader . Mab arall oedd D. L. Moses-Evans , cyfreithiwr yn Ystalyfera ac E. Tudor Moses-Evans , ficer Monkton , Penfro , a chanon Tyddewi .

Awdur:

John Lloyd Thomas, (1889-1974), Pontardawe

Atodiadau a chywiriadau:

MOSES , DAVID LEWIS ( 1822 - 1893 ), bardd ac ysgolfeistr .

G. 1 Mai 1822 yng Nghwmpib , Cribyn Clotas , Llanbedr-pont-Steffan . Yr oedd o'r un teulu â David Davis , Castell Hywel [q.v.] . Pan yn 12 oed, symudodd i Flaenbidernyn ger Pencarreg . Pum mlynedd ar ôl hynny agorodd ysgol ddyddiol ym Mhencarreg . O Bencarreg aeth i gadw ysgol yn Rhydcymerau , ac oddi yno i Frynaman a Chwmtwrch . Dychwelodd o'r diwedd i Frynaman , lle y bu yn gweithio fel clerc i gwmni gwaith haearn lleol am 40 mlynedd. Yn yr 1840au sgrifennodd nifer o erthyglau ar gymeriadau i'r Haul , ac yn yr 1850au ymddangosodd llawer erthygl o'i eiddo ar lysieuaeth yn Yr Ymofynydd , ynghyd â chyfieithiadau o'r Sasesneg yn Gymraeg, e.e. The Vicar of Wakefield ( Goldsmith ), a ‘ We are Seven ’ ( Wordsworth ). Yn eisteddfod Llanbedr-pont-Steffan , 1859 , daeth yn ail i John Morris Jones (‘ Ioan Cunllo ’) am awdl goffa i Daniel Evans (‘ Daniel Ddu o Geredigion ’) a chafodd ganmoliaeth uchel gan Eben Fardd .’ Bu f. 1 Medi 1893 .

Ffynonellau:

  • Cymru (O.M.E.) , 1894 , 269;
  • NLW MS 9267.

Awdur:

Dr Moelwyn Idwal Williams, M.A., Aberystwyth

Blwyddyn Cyhoeddi: 1997